Nội dung bài viết
Mở đầu lâm sàng
Đau sâu trong mông, ngồi lâu càng khó chịu, rồi âm ỉ lan xuống mặt sau đùi. Nhiều người gọi chung “đau thần kinh tọa”, nhưng nguyên nhân có thể rất khác nhau.
Góc nhìn đối chiếu
Thần kinh tọa đi qua vùng mông gần cơ hình lê. Khi cơ này căng hoặc co cứng, nó có thể kích thích dây thần kinh. Nguyên nhân khác là thoát vị đĩa đệm thắt lưng chèn ép rễ. Hai tình huống cần cách xử trí khác nhau nên cần phân biệt qua thăm khám.
Bệnh nguyên – Bệnh cơ (kinh lạc)
- Đau từ mông xuống mặt sau đùi, cẳng chân: thuộc kinh Bàng quang (Túc Thái Dương): Thừa Phù, Ân Môn, Ủy Trung, Thừa Sơn, Côn Lôn.
- Đau lan mặt ngoài đùi, cẳng chân: thuộc kinh Đởm (Túc Thiếu Dương): Hoàn Khiêu, Phong Thị, Dương Lăng Tuyền.
Nguyên nhân: hàn thấp xâm, khí trệ huyết ứ do ngồi lâu hoặc chấn thương, Can Thận hư ở người lớn tuổi.
Biện chứng phân thể
| Chứng | Triệu chứng chủ yếu | Lưỡi – Mạch | Pháp trị | Huyệt, thủ pháp |
|---|---|---|---|---|
| Hàn thấp | Đau lạnh, nặng chân, tăng khi ẩm lạnh | Rêu trắng nhớt; mạch trầm hoãn | Tán hàn trừ thấp | Hoàn Khiêu, Ủy Trung, Côn Lôn; ôn ấm |
| Thấp nhiệt | Đau nóng, nặng, khát, nước tiểu vàng | Rêu vàng nhớt; mạch nhu sác | Thanh nhiệt lợi thấp | Dương Lăng Tuyền, Âm Lăng Tuyền |
| Khí trệ huyết ứ | Đau cố định như châm, về đêm, có chấn thương | Lưỡi tím; mạch sáp | Hoạt huyết hóa ứ | Hoàn Khiêu, Thừa Sơn, Huyết Hải |
| Can Thận hư | Đau âm ỉ kéo dài, mỏi lưng gối | Lưỡi nhạt; mạch tế | Bổ Can Thận, trừ phong thấp | Thận Du, Can Du, Thái Khê |
Cổ phương tham khảo
Độc Hoạt Ký Sinh Thang (Thiên Kim Phương: Can Thận hư kèm phong hàn thấp, đau lưng chân), Thân Thống Trục Ứ Thang, Tứ Diệu Hoàn.
Tự kéo giãn nhẹ (khi chưa có cờ đỏ)
Nằm ngửa, co hai gối, gác mắt cá chân phải lên đùi trái, kéo đùi trái nhẹ nhàng về ngực đến khi thấy căng ở mông phải; giữ 20–30 giây, đổi bên. Dừng ngay nếu đau lan hoặc tê tăng.
Chẩn trị tại Hồi Xuân Đường
Dò theo kinh Bàng quang và kinh Đởm từ thắt lưng xuống chân, ôn thông vùng mông, giải điểm co cứng bằng lực vừa phải (Trị liệu chuỗi liên kết). Không áp dụng thủ thuật mạnh khi nghi có chèn ép thần kinh nặng.
Lưu ý lâm sàng
Yếu bàn chân, rối loạn tiểu tiện, tê vùng đáy chậu, đau tăng nhanh, sốt: đi khám ngay.
Bạn muốn được thăm khám thể trạng trực tiếp?
Mỗi người một thể chất, một chứng khác nhau. Buổi đánh giá thể trạng giúp xác định đúng hướng chăm sóc trước khi chọn liệu trình.