Nội dung bài viết
Mở đầu lâm sàng
Cuối ngày làm việc, mắt cộm, chảy nước, nhìn chữ nhòe. Nhiều người tưởng chỉ cần nhỏ nước mắt nhân tạo là xong.
Bệnh nguyên – Bệnh cơ
Tố Vấn (Ngũ tạng sinh thành): “Can thụ huyết nhi năng thị”. Can khai khiếu ở mắt, huyết của Can nuôi dưỡng mắt. Học thuyết ngũ luân cho thấy cả năm tạng đều ứng với một phần của mắt: nhục luân (mi) thuộc Tỳ, huyết luân (khóe) thuộc Tâm, khí luân (tròng trắng) thuộc Phế, phong luân (tròng đen) thuộc Can, thủy luân (đồng tử) thuộc Thận. Nội Kinh còn ghi “cửu thị thương huyết” (nhìn lâu hại huyết). Nhìn màn hình, thức khuya làm hao Can huyết, Can Thận âm.
Biện chứng phân thể
| Chứng | Triệu chứng chủ yếu | Lưỡi – Mạch | Pháp trị | Huyệt, thủ pháp |
|---|---|---|---|---|
| Can huyết hư | Mắt khô mỏi, nhìn mờ, móng giòn, chuột rút | Lưỡi nhạt; mạch tế | Bổ Can huyết, minh mục | Can Du, Cách Du, Tam Âm Giao, Quang Minh |
| Can Thận âm hư | Mắt khô, nhìn mờ, ù tai, mỏi lưng, đạo hãn | Lưỡi đỏ ít rêu; mạch tế sác | Tư bổ Can Thận | Can Du, Thận Du, Thái Khê |
| Can hỏa thượng viêm | Mắt đỏ, nóng rát, đau đầu, cáu gắt | Lưỡi đỏ rêu vàng; mạch huyền sác | Thanh Can minh mục | Thái Xung, Hành Gian, Thái Dương |
| Tỳ khí hư | Mi nặng, mỏi, mắt kém khi mệt | Lưỡi nhợt hằn răng; mạch nhược | Kiện Tỳ ích khí | Túc Tam Lý, Tỳ Du |
Cổ phương tham khảo
Kỷ Cúc Địa Hoàng Hoàn, Minh Mục Địa Hoàng Hoàn (Can Thận âm hư), Bổ Can Thang (Can huyết hư), Long Đởm Tả Can Thang (Can hỏa).
Day ấn huyệt quanh mắt an toàn
Rửa tay sạch, tháo kính áp tròng. Dùng đầu ngón tay, lực rất nhẹ, không ép lên nhãn cầu, day tròn chậm mỗi huyệt 20–30 giây:
- Tinh Minh (góc trong mắt, sát sống mũi).
- Toán Trúc (đầu trong lông mày).
- Ty Trúc Không (đuôi lông mày) và Dương Bạch (giữa lông mày, trên 1 thốn).
- Đồng Tử Liêu (cách khóe mắt ngoài 0,5 thốn) và Thái Dương.
- Huyệt xa: Quang Minh (cẳng chân), Thái Xung.
Chườm ấm, xông mắt
Nên chườm ấm khô (khăn ấm, túi ấm) 5–10 phút lên mi nhắm. Không xông hơi nóng trực tiếp vào mắt vì có thể gây bỏng, khô mắt nặng hơn hoặc nhiễm khuẩn; nếu dùng nước thảo dược, nước phải sạch và không rửa mắt trực tiếp nếu chưa được hướng dẫn.
Chẩn trị tại Hồi Xuân Đường
Chăm sóc mắt kết hợp bổ Can huyết, nới gáy vai, day huyệt quanh mắt; phối Dưỡng can – thanh lọc cơ thể khi Can uất hoặc Can hỏa.
Dưỡng sinh
- Quy tắc 20–20–20: mỗi 20 phút nhìn xa 20 feet (khoảng 6 m) trong 20 giây; chớp mắt có chủ ý.
- Màn hình thấp hơn tầm mắt một chút; ánh sáng phù hợp, giảm chói.
- Ngủ đủ; không dùng điện thoại trong tối.
- Ăn rau xanh đậm, cà rốt, trứng, cá; mè đen, câu kỷ (khi không có chống chỉ định).
Lưu ý lâm sàng
Giảm thị lực đột ngột, thấy chớp sáng, bóng đen, màn che, đau mắt dữ dội kèm nhức đầu, nôn (nghi tăng nhãn áp cấp), mắt đỏ chảy dịch, chấn thương mắt: đi khám nhãn khoa ngay. Người đã có glaucoma, bệnh võng mạc, đục thủy tinh thể cần theo dõi nhãn khoa.
Bạn muốn được thăm khám thể trạng trực tiếp?
Mỗi người một thể chất, một chứng khác nhau. Buổi đánh giá thể trạng giúp xác định đúng hướng chăm sóc trước khi chọn liệu trình.