Nội dung bài viết
Mở đầu lâm sàng
Đứng dậy nhanh là hoa mắt, đau âm ỉ sau gáy lan lên đỉnh đầu, đôi khi buồn nôn. Dễ nghĩ ngay đến “thiếu máu lên não”, nhưng nguyên nhân khá nhiều.
Cần nghĩ đến trước (đối chiếu y học hiện đại)
Huyết áp (cao hoặc thấp), thiếu máu, hạ đường huyết, mất nước, vấn đề tai trong, thoái hóa cột sống cổ, căng cơ cổ gáy do tư thế, thiếu ngủ, lo âu. Chóng mặt kèm đau đầu tái diễn cần đo huyết áp và thăm khám.
Bệnh nguyên – Bệnh cơ
Tố Vấn (Chí chân yếu đại luận): “Chư phong trạo huyễn, giai thuộc ư Can”. Linh Khu (Hải luận): “Tủy hải bất túc, tắc não chuyển, nhĩ minh, hĩnh toan, huyễn mạo” (tủy hải không đủ thì đầu óc quay cuồng, ù tai, mỏi chân, hoa mắt). Chu Đan Khê nói “vô đàm bất tác huyễn” (không có đàm không thành chóng mặt), Trương Cảnh Nhạc nói “vô hư bất tác huyễn” (không có hư không thành chóng mặt). Tóm lại: phong (Can), đàm (Tỳ), hư (khí huyết, Thận tinh), cộng với kinh lạc vùng gáy bế tắc.
Biện chứng phân thể
| Chứng | Triệu chứng chủ yếu | Lưỡi – Mạch | Pháp trị | Huyệt, cổ phương |
|---|---|---|---|---|
| Can dương thượng cang | Chóng mặt, đau căng, nóng nảy, mặt đỏ | Lưỡi đỏ; mạch huyền | Bình Can tiềm dương | Thái Xung, Phong Trì, Thái Khê; Thiên Ma Câu Đằng Ẩm |
| Đàm thấp trung trở | Chóng mặt, đầu nặng, buồn nôn, ngực đầy | Rêu nhớt; mạch hoạt | Kiện Tỳ hóa đàm | Phong Long, Nội Quan, Túc Tam Lý; Bán Hạ Bạch Truật Thiên Ma Thang |
| Khí huyết hư | Chóng mặt khi đứng dậy, sắc mặt nhợt, mệt | Lưỡi nhạt; mạch tế nhược | Bổ khí huyết | Bách Hội, Khí Hải, Túc Tam Lý; Quy Tỳ Thang, Bát Trân Thang |
| Thận tinh bất túc | Chóng mặt dai dẳng, ù tai, mỏi lưng gối | Lưỡi đỏ ít rêu; mạch tế | Bổ Thận ích tinh | Thận Du, Thái Khê; Tả Quy Hoàn |
| Huyết ứ | Chóng mặt sau chấn thương, đau cố định | Lưỡi tím; mạch sáp | Hoạt huyết thông khiếu | Phong Trì, Thái Dương; Thông Khiếu Hoạt Huyết Thang |
Khi gáy cứng, đau lan lên chẩm, kinh Bàng quang và Đốc mạch bế tắc: phối khai thông vùng gáy (Thiên Trụ, Phong Trì, Đại Chùy).
Tự chăm sóc
- Đứng dậy từ từ, uống đủ nước, không bỏ bữa.
- Giảm căng thẳng cổ gáy: nghỉ giữa giờ, xoay vai nhẹ, chườm ấm.
- Ngủ đủ giấc; hạn chế rượu, cà phê muộn.
- Đo huyết áp tại nhà nếu hay chóng mặt.
Cờ đỏ gọi cấp cứu
Đột ngột méo miệng, yếu hoặc tê một bên người, nói khó hoặc nói ngọng, mất thăng bằng nặng, nhìn đôi, đau đầu dữ dội: nghi đột quỵ, gọi 115 ngay.
Chẩn trị tại Hồi Xuân Đường
Chỉ thực hiện khi không có dấu hiệu cảnh báo. Chăm sóc vùng đầu và Chăm sóc Vai Cổ Gáy thả lỏng vùng gáy, điều khí lên đầu; kỹ thuật viên hỏi về huyết áp và tiền sử trước khi làm.
Bạn muốn được thăm khám thể trạng trực tiếp?
Mỗi người một thể chất, một chứng khác nhau. Buổi đánh giá thể trạng giúp xác định đúng hướng chăm sóc trước khi chọn liệu trình.