Nội dung bài viết
Mở đầu lâm sàng
Qua tuổi 40, nhiều người thấy lưng “báo thời tiết”, gối kêu lục cục, tóc thưa, tai ù, ngủ kém. Đông y xem đây là những biểu hiện đầu tiên của sự suy giảm Thận khí.
Bệnh nguyên – Bệnh cơ
Tố Vấn (Thượng cổ thiên chân luận) mô tả vòng đời theo chu kỳ 7 năm ở nữ, 8 năm ở nam: nam 24 tuổi Thận khí quân bình, gân xương cứng mạnh; 32 tuổi gân xương thịnh; 40 tuổi Thận khí suy, tóc bắt đầu rụng, răng khô; nữ 35 tuổi mạch Dương minh suy, mặt bắt đầu khô, tóc rụng; 42 tuổi tóc bắt đầu bạc. Thận chủ cốt sinh tủy, thông với não, “yêu giả, Thận chi phủ” (lưng là phủ của Thận). Lao lực, thức khuya, bệnh lâu ngày, phòng dục vô độ làm hao Thận tinh.
Biện chứng phân thể
| Chứng | Triệu chứng chủ yếu | Lưỡi – Mạch | Pháp trị | Huyệt, thủ pháp |
|---|---|---|---|---|
| Thận dương hư | Mỏi lưng gối lạnh, sợ lạnh, tiểu đêm, liệt dương | Lưỡi bệu nhợt; mạch trầm trì | Ôn bổ Thận dương | Thận Du, Mệnh Môn, Quan Nguyên; cứu ấm |
| Thận âm hư | Mỏi lưng gối, ù tai, đạo hãn, nóng lòng bàn tay chân | Lưỡi đỏ ít rêu; mạch tế sác | Tư bổ Thận âm | Thận Du, Thái Khê, Phục Lưu, Tam Âm Giao |
| Thận tinh bất túc | Tóc rụng bạc sớm, răng lung lay, trí nhớ giảm, xương yếu | Lưỡi nhạt; mạch tế nhược | Bổ tinh ích tủy | Thận Du, Quan Nguyên, Huyền Chung |
Cổ phương tham khảo
Kim Quỹ Thận Khí Hoàn, Hữu Quy Hoàn (Thận dương hư); Lục Vị Địa Hoàng Hoàn, Tả Quy Hoàn (Thận âm hư).
Chẩn trị tại Hồi Xuân Đường
Dưỡng thận hồi xuân phân Âm – Dương, ôn bổ hoặc tư bổ theo thể, bấm Thận Du, Mệnh Môn, Thái Khê, Dũng Tuyền; với đau lưng kéo dài kết hợp Trị liệu toàn trục chuyên sâu để điều chỉnh Đốc mạch.
Dưỡng cốt: kết hợp Đông – Tây
- Ngủ: trước 23 giờ, đủ 7–8 giờ (thức khuya hao Thận âm).
- Vận động chịu lực: đi bộ nhanh, leo cầu thang vừa sức, tập kháng lực nhẹ để giữ khối xương và cơ.
- Dinh dưỡng: đủ đạm, canxi (sữa chua, đậu phụ, cá nhỏ, rau xanh đậm), vừng đen, hạt óc chó; đủ vitamin D (nắng sáng 10–15 phút).
- Tránh: thuốc lá, rượu quá mức, nước ngọt có ga thường xuyên.
- Xoa ấm vùng Thận Du: hai bàn tay xát nóng rồi áp xoa thắt lưng 2–3 phút, mỗi sáng tối.
Lưu ý lâm sàng
Phụ nữ sau mãn kinh, nam trên 70 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ: nên đo mật độ xương (DXA). Giảm chiều cao, gãy xương sau chấn thương nhẹ: khám cơ xương khớp.
Bạn muốn được thăm khám thể trạng trực tiếp?
Mỗi người một thể chất, một chứng khác nhau. Buổi đánh giá thể trạng giúp xác định đúng hướng chăm sóc trước khi chọn liệu trình.