Nội dung bài viết
Mở đầu lâm sàng
Hồi hộp không rõ lý do, ngủ chập chờn, hay quên, vui buồn thất thường. Với Đông y, những điều này không chỉ liên quan đến tim mà còn đến thần (hoạt động tinh thần và ý thức).
Bệnh nguyên – Bệnh cơ
Tố Vấn (Linh lan bí điển luận): “Tâm giả, quân chủ chi quan, thần minh xuất yên” (Tâm là vị quân chủ, thần minh từ đó mà ra). Theo Khái Luận, Tâm chủ huyết mạch (thúc đẩy huyết vận hành), chủ thần minh (tinh thần, ý thức, tư duy), khai khiếu ở lưỡi, vinh nhuận ra mặt. Quá vui thì tổn Tâm (“hỷ thương Tâm”); lo nghĩ hao huyết; Tâm Thận không giao nhau thì hỏa bốc lên, thủy không xuống, mất ngủ.
Biện chứng phân thể (theo ma trận tạng phủ Khái Luận)
| Chứng | Triệu chứng chủ yếu | Lưỡi – Mạch | Pháp trị | Huyệt, thủ pháp |
|---|---|---|---|---|
| Tâm khí hư / Tâm dương hư | Hồi hộp, đoản khí, tự hãn, sợ lạnh, tay chân lạnh | Lưỡi bợt; mạch hư nhược | Ích Tâm khí, ôn Tâm dương | Tâm Du, Khí Hải, Nội Quan |
| Tâm huyết hư / Tâm âm hư | Mất ngủ, hay mê, hay quên, triều nhiệt đạo hãn | Lưỡi đỏ ít rêu; mạch tế sác | Dưỡng Tâm huyết, tư âm an thần | Thần Môn, Tam Âm Giao, Thái Khê |
| Tâm hỏa vượng | Miệng lưỡi lở đau, tâm phiền mất ngủ, tiểu đỏ | Lưỡi đỏ đầu lưỡi; mạch sác | Thanh Tâm tả hỏa | Thần Môn, Lao Cung, Thiếu Phủ |
| Tâm huyết ứ trở | Ngực đau nhói, đau thắt lan vai lưng, môi móng tím | Lưỡi tím điểm ứ; mạch sáp, kết đại | Hoạt huyết hóa ứ | Cần xử trí tim mạch trước |
Cổ phương tham khảo
Thiên Vương Bổ Tâm Đan và Quy Tỳ Thang (huyết hư), Giao Thái Hoàn (Tâm Thận bất giao), Đạo Xích Tán (Tâm hỏa), Chích Cam Thảo Thang (Tâm khí huyết hư).
Chẩn trị tại Hồi Xuân Đường
Hỗ trợ ổn định thần chí: Chăm sóc vùng đầu, Chăm sóc toàn thân & massage trị liệu (Nội Quan, Thần Môn, Dũng Tuyền), hướng dẫn thở bụng và giờ ngủ. Với nhóm Tâm huyết ứ trở, ưu tiên khám tim mạch.
Dưỡng sinh mùa hạ
Tố Vấn dặn mùa hạ nên ngủ muộn dậy sớm, không chán ghét ngày dài, giữ tâm không giận dữ để khí “thành hoa, thành tú”. Thực hành:
- Ngủ trưa ngắn 20–30 phút lúc 11–13 giờ (giờ Ngọ là giờ Tâm).
- Hạn chế cà phê, nước tăng lực, thức khuya.
- Thở bụng, thiền, đi bộ chiều mát; giữ tâm điềm tĩnh, tránh quá hưng phấn.
- Ăn: đậu xanh, sen (hạt sen, tâm sen), nhãn (long nhãn) với lượng vừa phải.
Lưu ý lâm sàng
Đau thắt ngực, khó thở, vã mồ hôi lạnh, đau lan vai trái hoặc hàm, hồi hộp kèm ngất: gọi 115, không bấm huyệt, không chờ. Hồi hộp tái diễn, nhịp tim không đều: điện tâm đồ, siêu âm tim.
Bạn muốn được thăm khám thể trạng trực tiếp?
Mỗi người một thể chất, một chứng khác nhau. Buổi đánh giá thể trạng giúp xác định đúng hướng chăm sóc trước khi chọn liệu trình.