Nội dung bài viết
Mở đầu lâm sàng
Cuối hè đầu thu, họng khô rát, ho khan từng cơn, da khô, mũi hanh, môi nứt. Không khí hanh khô làm nhiều người nhạy cảm bị chuyển đổi trạng thái đột ngột.
Bệnh nguyên – Bệnh cơ
Phế chủ khí, chủ hô hấp, chủ tuyên phát – túc giáng, thông điều thủy đạo, hợp với bì mao, khai khiếu ở mũi. Phế là “kiều tạng” (tạng mỏng manh), ưa nhuận ghét táo. Mùa thu khí táo, “táo thương Phế”, tân dịch hao, Phế mất nhuận nên ho khan, họng khô, da khô.
Tố Vấn (Tứ khí điều thần đại luận) dặn mùa thu nên ngủ sớm dậy sớm, thu liễm thần khí, đừng để chí hướng ra ngoài quá, để Phế khí thanh.
Biện chứng phân thể
| Chứng | Triệu chứng chủ yếu | Lưỡi – Mạch | Pháp trị | Huyệt, thủ pháp |
|---|---|---|---|---|
| Ôn táo thương Phế | Ho khan, họng đau, mũi khô, hơi sốt | Rêu mỏng vàng khô; mạch phù sác | Thanh tuyên nhuận Phế | Phế Du, Xích Trạch, Hợp Cốc |
| Lương táo | Ho đờm ít, sợ lạnh, nhức đầu, họng ngứa | Rêu trắng mỏng khô; mạch phù | Khinh tuyên ôn nhuận | Phế Du, Liệt Khuyết, Phong Trì |
| Phế âm hư | Ho khan lâu, đờm dính ít, họng khô, gò má đỏ, đạo hãn | Lưỡi đỏ ít rêu; mạch tế sác | Tư âm nhuận Phế | Phế Du, Thái Uyên, Thái Khê, Tam Âm Giao |
| Phế khí hư | Hụt hơi, dễ cảm, nói nhỏ | Lưỡi nhạt; mạch hư | Bổ Phế ích khí | Phế Du, Trung Phủ, Túc Tam Lý |
Cổ phương tham khảo
Tang Hạnh Thang và Hạnh Tô Tán (Ôn bệnh điều biện), Bách Hợp Cố Kim Thang, Sa Sâm Mạch Môn Đông Thang (Phế âm hư), Ngọc Bình Phong Tán.
Chẩn trị tại Hồi Xuân Đường
Ích khí dưỡng phế: bấm Phế Du, Trung Phủ, Thái Uyên, phối thở bụng và hướng dẫn thực dưỡng nhuận. Phế khí hư kèm Tỳ yếu phối kiện Tỳ (“bồi thổ sinh kim”).
Dưỡng sinh mùa hanh khô
- Uống đủ nước ấm; giữ ẩm phòng; tránh khói thuốc, bụi.
- Thực dưỡng nhuận: lê hấp, bách hợp, mè đen, mạch môn, củ năng; mật ong không dùng cho trẻ dưới 12 tháng.
- Giữ ấm cổ và ngực, tập thở bụng 5 phút mỗi sáng.
- Rửa mũi nước muối sinh lý khi mũi khô.
Lưu ý lâm sàng
Ho kéo dài trên 3 tuần, ho ra máu, khó thở, sốt cao, đau ngực kiểu màng phổi: cần khám hô hấp, chụp X-quang. Người hen phế quản mang theo thuốc cắt cơn.
Bạn muốn được thăm khám thể trạng trực tiếp?
Mỗi người một thể chất, một chứng khác nhau. Buổi đánh giá thể trạng giúp xác định đúng hướng chăm sóc trước khi chọn liệu trình.