Nội dung bài viết
Mở đầu lâm sàng
Soi gương buổi sáng, thấy mép lưỡi như in hàng răng, lưỡi hơi to và bệu. Nhiều người nghĩ đó chỉ là “thói quen cắn lưỡi”. Với thầy thuốc Đông y, đây là một dấu hiệu có giá trị.
Bệnh cơ
Tỳ chủ vận hóa thủy thấp. Tỳ hư thì thủy thấp không được vận hóa, ứ ở lưỡi làm lưỡi to bệu, ép vào răng nên hằn dấu. Do vậy hằn răng thường đi cùng chất lưỡi nhợt, rêu trắng ướt hoặc nhớt, người mệt, bụng đầy, phân nát.
Biện chứng phân thể
| Chứng | Triệu chứng đi kèm | Lưỡi – Mạch | Pháp trị | Cổ phương tham khảo |
|---|---|---|---|---|
| Tỳ khí hư | Mệt, ăn kém, bụng đầy | Lưỡi nhạt hằn răng; mạch nhược | Kiện Tỳ ích khí | Tứ Quân Tử Thang |
| Tỳ dương hư | Lạnh bụng, phân lỏng, tay chân lạnh | Lưỡi bệu nhợt rêu trắng trơn; mạch trầm trì | Ôn trung kiện Tỳ | Lý Trung Hoàn |
| Đàm thấp | Nặng đầu, ngực bụng đầy, đờm nhiều | Rêu dày nhớt; mạch hoạt | Táo thấp hóa đàm | Nhị Trần Thang, Bình Vị Tán |
| Thủy ẩm | Chóng mặt, hồi hộp, phù, tiểu ít | Lưỡi bệu, rêu trơn ướt; mạch huyền hoạt | Ôn hóa thủy ẩm | Linh Quế Truật Cam Thang |
Nguyên nhân hiện đại cần cân nhắc
Lưỡi bệu có thể gặp khi suy giáp, thiếu ngủ, ngưng thở khi ngủ, phù, thiếu máu, thở miệng, hoặc lưỡi to bẩm sinh. Vì vậy khi lưỡi hằn răng kèm ngáy to, mệt nhiều, tăng cân, da khô, hãy kiểm tra giáp và giấc ngủ.
Chẩn trị tại Hồi Xuân Đường
Chăm sóc tỳ vị (Tỳ Du, Vị Du, Trung Quản, Túc Tam Lý, Phong Long, Âm Lăng Tuyền) cùng Thải độc hệ bạch huyết khi thủy thấp nổi trội; hướng dẫn thực dưỡng kiện Tỳ lợi thấp.
Dưỡng sinh
- Giảm đồ ngọt, béo, lạnh; ăn chín, ấm.
- Vận động đổ mồ hôi nhẹ mỗi ngày; ngủ đủ.
- Món thường dùng: cháo hạt ý dĩ, gạo lứt, bí đỏ, củ mài (ý dĩ: thận trọng khi mang thai).
- Theo dõi lưỡi vài tuần để xem xu hướng.
Lưu ý lâm sàng
Lưỡi to đột ngột kèm khó thở, khó nuốt, sưng môi: dấu hiệu phản vệ, cấp cứu.
Bạn muốn được thăm khám thể trạng trực tiếp?
Mỗi người một thể chất, một chứng khác nhau. Buổi đánh giá thể trạng giúp xác định đúng hướng chăm sóc trước khi chọn liệu trình.