Nội dung bài viết
Mở đầu lâm sàng
Nạn Kinh nói: “vọng nhi tri chi vị chi thần” (nhìn mà biết, gọi là bậc thần). Một thầy thuốc giỏi đọc được rất nhiều từ khuôn mặt và lưỡi, trước khi nghe bệnh nhân kể.
Vọng thần và sắc
Thần là biểu hiện chung của sinh khí: mắt sáng, nét mặt linh hoạt, phản ứng nhanh là “có thần”; mắt đờ đẫn, mệt lả, hờ hững là “thất thần”. Ngũ sắc ứng ngũ tạng:
| Sắc | Tạng liên quan | Gợi ý thường gặp |
|---|---|---|
| Xanh (thanh) | Can | Khí trệ, đau, hàn |
| Đỏ (xích) | Tâm | Nhiệt |
| Vàng (hoàng) | Tỳ | Tỳ hư, thấp |
| Trắng (bạch) | Phế | Hư, hàn, thiếu huyết |
| Đen, tối sạm (hắc) | Thận | Thận hư, huyết ứ, hàn |
Vọng lưỡi
Bản đồ lưỡi (tương đối): đầu lưỡi ứng Tâm Phế; giữa lưỡi ứng Tỳ Vị; hai bên ứng Can Đởm; gốc lưỡi ứng Thận, Bàng quang.
| Chất lưỡi | Gợi ý thường gặp |
|---|---|
| Nhợt, bệu | Khí huyết hư, dương hư, thấp |
| Hồng nhạt, rêu mỏng trắng | Bình thường |
| Đỏ | Nhiệt |
| Đỏ sẫm, ít rêu | Âm hư nội nhiệt |
| Tím tối, điểm ứ | Huyết ứ, hàn ngưng |
| Hằn răng | Tỳ hư, thấp |
| Nứt | Âm hư, tân dịch hao |
| Rêu lưỡi | Gợi ý thường gặp |
|---|---|
| Mỏng, trắng | Bình thường hoặc biểu chứng nhẹ |
| Trắng dày, nhớt | Thấp, đàm, hàn thấp |
| Vàng | Nhiệt |
| Vàng dày nhớt | Thấp nhiệt |
| Ít hoặc bong | Vị âm hư |
Cách tự quan sát lưỡi đúng
- Ánh sáng tự nhiên, buổi sáng, trước khi ăn, uống, đánh răng (hoặc chờ 1 giờ sau ăn).
- Thè lưỡi thả lỏng, không gồng; quan sát dưới 30 giây.
- Loại trừ nhiễu: cà phê, trà, kẹo, thuốc nhuộm màu thực phẩm, khói thuốc, thở miệng, kháng sinh làm đổi rêu.
- Quan sát cả chất lưỡi (thịt lưỡi) lẫn rêu, theo dõi nhiều ngày, không kết luận từ một lần.
Giới hạn
Vọng chẩn là một trong bốn phép; tự quan sát chỉ nên coi là gợi ý. Thầy thuốc phải phối hợp Văn (nghe, ngửi), Vấn (hỏi), Thiết (bắt mạch, sờ nắn) rồi mới biện chứng.
Chẩn trị tại Hồi Xuân Đường
Mọi liệu trình bắt đầu bằng Tứ chẩn đầy đủ. Buổi đánh giá thể trạng trong Liệu trình VIP cá nhân hóa ghi nhận thần sắc, lưỡi, mạch, làm cơ sở lập pháp trị.
Lưu ý lâm sàng
Lưỡi đột ngột đau, loét kéo dài trên 2 tuần, mảng trắng không bong, đốm đỏ tím bất thường: khám răng hàm mặt hoặc tai mũi họng.
Bạn muốn được thăm khám thể trạng trực tiếp?
Mỗi người một thể chất, một chứng khác nhau. Buổi đánh giá thể trạng giúp xác định đúng hướng chăm sóc trước khi chọn liệu trình.